Over
Zen en de kunst van het motoronderhoud van Robert M. Pirsig
Op 29 mei 1989 kocht ik Zen en de kunst van het motoronderhoud, geschreven door Robert M. Pirsig. Gisteren las ik het uit. Blz. 265 vormde mijn werkelijke point of no return- opeens 'jammer om straks uit te hebben', en is dat niet het kenmerk van een 'goed boek'? Eerdere leespogingen strandden in de soms zware filosofische verhandelingen. En ik moet zeggen dat deze bestseller zijn zwakke momenten heeft. Vooral bepaalde begrippen die de schrijver veelvuldig hanteert zijn wat ongrijpbaar, maar staan wel centraal in het boek. Het is het verslag van een in 1968 ondernomen motortocht van vader en zoon (11). Vrolijk stemt het niet echt, vooral de relatie tussen vader en zoon is afstandelijk, wat vervreemdend, de vader is te zeer door zichzelf in beslag genomen. Maar misschien ook gewoon realistisch, zeker voor de jaren zestig.. Onder de overpeinzingen van de schrijver zitten af en toe juweeltjes. Eigenlijk is het één groot pleidooi voor het aloude ambacht, voor een rustige overweging van zaken, voor schommelstoelen op veranda's in de schemering.
Vervuld van God
Pirsig schrijft veel over de arbeidsvreugde, en dat is in deze tijd van schaalvergroting en anonimiteit op vele fronten een belangrijk thema. Vind ik dan- de kunst je werk persoonlijk en zinvol te houden. Ik denk aan de prachtige uitspraak van Kahlil Gibran: 'arbeid is zichtbaar gemaakte liefde.'
Citaat over arbeidsvreugde: "De Grieken noemden het enthousiasmos waar ons 'enthousiasme' vandaan komt, en dat betekent letterlijk 'gevuld met theos', of God.. Wie van arbeidsvreugde vervuld is verdoet zijn tijd niet met broeierig gepeins."
Leven in je omgeving
Ergens houdt Pirsig een prachtige verhandeling over het 'primaire' en het 'secundaire' Amerika. Primair- de steden vooral, waar de mensen als het ware door je heen kijken. Hoe dichter opeen gepakt, hoe eenzamer de mensen leven. "De media hebben de mensen ervan doordrongen dat alles in hun directe omgeving onbelangrijk is. Ze kijken je even aan, scannen je als het ware. En dan ben je een 'ding'. Je bent namelijk niet echt, want je bent niet op tv." Vervolgens het secundaire Amerika- achterafwegen, kinderen met denneappels en hommels, lange overpeizingen en kilometers vrije lucht aan de horizon. Daar overheerst wat direct om ons heen is, en daar is dus ook nauwelijks eenzaamheid."
Mooi.
De vorm van de dingen!
Ik ben zelf weg van veel vormgeving van vroeger. Iedereen kent dat wel. Niet voor niets wordt er veel 'retro' gemaakt. Maar een Volvo Amazone... net of het niet meer gemaakt KAN worden.. het is een auto en that's all there is
Pirsig beschrijft hoe de moderne techniek, en vooral het denken erover, leidt tot producten die uiterlijk zo saai zijn, dat er weer vormgeving overheen moet om het nog acceptabel te maken. En dat is inderdaad het grote onderscheid denk ik: mooie dingen, dat zit 'm zeker ook in wat van zichzelf al mooi is. Dat heeft veel met functionaliteit te maken, maar ook met regionale bouwmaterialen, met ijzer in plaats van plastic, handwerk soms, nou ja enzovoort!
367 bladzijden die gemengde gevoelens oproepen. Maar ergens gaat het raken: 'vertraag je tempo eens. Ga eens gewoon een poosje naar je motor zitten kijken, zoals je naar een dobber kunt zitten staren. En dan komt er in je gedachten een klein feitje bovendrijven, en dat zal bescheiden vragen of je erin geïnteresseerd bent. Zo blijft de wereld immers draaien. Door interesse.'
Mooi toch. Interesse.
