Over Roman Vishniac,
A Vanished World
“Ik kijk naar de ziel van mensen. Ik wacht met het maken van een foto tot die ziel te zien is, eerder druk ik niet af.” De maandag overleden fotograaf Roman Vishniac (92) legde aan de vooravond van de holocaust met zijn verborgen camera het joodse leven in Oost-Europa vast voor het zou verdwijnen. Vishniac, die in Rusland was geboren en in de jaren dertig in Berlijn woonde, kon naar Amerika vluchten. Pas in de jaren zeventig werd zijn werk door het grote publiek ontdekt. Van de 16.000 foto’s die hij gedurende zes jaar op zijn reizen door Polen, Tsjechoslowakije, de Baltische staten maakte, zijn 2.000 negatieven bewaard gebleven. Een kleine 200 zijn in 1983 gepubliceerd in het indrukwekkende boek A Vanished World. Als handelsreiziger, een enkele keer vermomd in een nazi-uniform, zijn Rollei onder de jas of in zijn koffer en zijn Leica in een zakdoek gemoffeld, ontliep hij de (anti-joodse) autoriteiten. Belangrijker echter was dat hij op deze wijze het joodse leven op straat en binnenshuis in zijn authenciteit kon weergeven.
Roman Vishniac fotografeerde tegen het vergeten.
Dit schreef Joost Divendal in Trouw, eind januari 1990, na Visniac's overlijden. Ik kocht het boek een paar jaar terug. Ik vond het eigenlijk een schande dat zoiets moois in de ramsj kon liggen. Het is geen vrolijk boek, het zet je natuurlijk steeds aan het denken over wat er met de het merendeel van deze mensen op de foto's gebeurd is, over antisemitisme.
